De Indonesische voetballer Frans Meeng deed in 1938 mee aan het WK voetbal. Als enige speler uit dit historische team is hij omgekomen in de Tweede Wereldoorlog.

Op het WK voetbal van dit jaar doen Nederland en Curaçao mee. In 1938 gebeurde iets vergelijkbaars, want toen deed zowel Nederland als Nederlands-Indië mee. Zowel in 1938 als in 2026 komen beide teams op dezelfde dag in actie.

Batavia

Nederlands-Indië deed in 1938 mee aan het WK voetbal in Frankrijk. Het was voor de eerste keer dat een Aziatisch land meedeed. Tijdens een online-presentatie in het Erasmus Huis in Jakarta werd over deze bijzondere geschiedenis verteld.

Frans Meeng

Frans Meeng was één van de spelers, die hiervoor de reis naar Europa maakte. Jorren van Dongen schreef eind vorige maand op deze site dat hij samen met zijn broer Eddy opgroeide in Batavia, waar voetbal in de jaren twintig en dertig steeds populairder werd. Eddy speelde bij SVBB, terwijl Frans actief was bij Hercules Batavia.

Op de website Indisch Historisch keek Eddy Meeng terug op hun voetbaljaren. ‘Frans was naast een goede voetballer ook een begenadigd atleet. Hij was wat de kenners noemen een technische speler met veel Ausdauer.’

Profvoetbal bestond niet in Nederlands-Indië, maar toch hielden de broers regelmatig wat over aan hun wedstrijden. ‘Op een gegeven moment kregen de spelers bij winst bedragen van 30 tot 40 gulden per wedstrijd. Voor velen in die tijd meer dan een weekloon.’

Het team van Nederlands-Indië in 1938 in het Olympisch Stadion in Amsterdam. Foto via het Nationaal Archief ingekleurd met behulp van de informatie uit de tijd zelf

Oorlog

Ruim een jaar na het WK voetbal in Frankrijk brak in Europa de Tweede Wereldoorlog uit. Die gebeurtenis had ook enorme gevolgen voor het leven van de gebroeders Meeng, die toen nog steeds actief waren als voetballer.

Eind 1941 begon de Japanse bezetting van Nederlands-Indië, waar zowel Frans als Eddy krijgsgevangen werd gemaakt. Vanaf dat moment is er niets meer over hun sportieve loopbaan te vinden in de lokale dagbladen.

Eddy werd afgevoerd naar een kamp in Noord-Sumatra voor dwangarbeid bij de Pakan Baroespoorweg. Hij stond bloot aan vernederingen, mishandelingen, honger en ziekte, maar toch overleefde hij de oorlogsjaren. Hij overleed in 2008, net geen honderd jaar oud.

Junyo Maru

Frans werd op 18 september 1944 gedood. Hij bevond zich toen op het schip de Junyo Maru met meer dan 4200 Indonesische dwangarbeiders en ongeveer 2500 geallieerde krijgsgevangenen. Het schip werd getorpedeerd door de Britse onderzeeboot HMS Tradewind.

Frans Meeng was één van de 5620 omgekomen slachtoffers, net als zijn neef Jules Emile Meeng. Het is nog steeds één van de grootste scheepsrampen uit de geschiedenis.

Voor zover bekend is Meeng het enige lid van het WK-team van 1938, dat de Tweede Wereldoorlog niet heeft overleefd. Toch staat zijn naam niet op het oorlogsmonument van de KNVB, dat in 1949 werd onthuld.

De onthulling van het KNVB-monument in 1949

Voetbalmonument

Dat is nu wel gebeurd bij het Voetbalmonument. Daarop staan inmiddels meer dan 3000 slachtoffers vermeld van Nederlandse voetbalclubs.

Meeng speelde weliswaar alleen in Nederlands-Indië, maar hij maakte wel degelijk onderdeel uit van de voetbalcultuur in Nederland en het toenmalige koloniale rijk. Los daarvan was hij onderdeel van de Nederlandse krijgsmacht tijdens de Japanse inval.

Meer tips en informatie over omgekomen leden van voetbalclubs in het voormalige Nederlands-Indië blijven welkom – hier.